Czym właściwie jest gaśnica?

Gaśnica to najczęściej przenośne, a w niektórych przypadkach również przewoźne urządzenie, w którym znajduje się środek gaśniczy. Po uruchomieniu urządzenia jest on wyrzucany pod wpływem ciśnienia i kierowany na źródło ognia.

Na rynku dostępnych jest kilka podstawowych rodzajów gaśnic. Różnią się przede wszystkim środkiem gaśniczym, a tym samym przeznaczeniem.

Dlatego wybierając gaśnicę, nie należy kierować się wyłącznie jej wielkością czy ceną. Najważniejsze jest to, do jakiego rodzaju pożaru będzie przeznaczona.

Jaką gaśnicę wybrać? Najpopularniejsze rodzaje

Gaśnice proszkowe

W gaśnicach proszkowych środkiem gaśniczym jest bardzo drobny proszek. Podczas gaszenia ogranicza on dostęp tlenu do palącego się materiału i pomaga przerwać proces spalania.

Gaśnice proszkowe są uniwersalne i mogą być stosowane m.in. do pożarów:

• materiałów stałych, takich jak drewno, papier czy słoma,
• cieczy palnych, np. benzyny, alkoholu czy lakierów,
• gazów palnych,
• urządzeń elektrycznych – w zakresie określonym przez producenta.

Ich wadą jest jednak pozostawianie proszku, który może być trudny do usunięcia i zanieczyszczać urządzenia.

Gaśnice śniegowe CO₂

Gaśnice CO₂, nazywane również śniegowymi, wykorzystują dwutlenek węgla znajdujący się w butli w postaci skroplonej. Po uwolnieniu gaz gwałtownie się rozpręża i silnie ochładza.

Ten rodzaj gaśnicy szczególnie dobrze sprawdza się przy urządzeniach elektrycznych i elektronicznych, ponieważ po użyciu nie pozostawia proszku ani piany.

Gaśnice CO₂ nie powinny być jednak traktowane jako uniwersalne rozwiązanie. Ich zastosowanie jest zależne od rodzaju pożaru i warunków, w których dochodzi do gaszenia.

Gaśnice pianowe i wodne mgłowe

Gaśnice płynowe obejmują m.in. gaśnice pianowe oraz wodne, w tym wodne mgłowe.

Gaśnica wodna mgłowa – gdzie się sprawdzi?

W gaśnicach wodnych mgłowych środkiem gaśniczym jest odpowiednio przygotowana woda. Wytwarzana podczas działania urządzenia mgła wodna pozwala skutecznie odbierać ciepło i ograniczać rozwój pożaru.

W zależności od konkretnego produktu gaśnice wodne mogą być przeznaczone do pożarów grup A, B, a specjalne wersje również F.

Szczególnie interesującym zastosowaniem są pożary tłuszczów i olejów spożywczych. Do palącego się oleju nie wolno jednak używać zwykłego strumienia wody. Należy stosować gaśnicę przeznaczoną do tego rodzaju pożaru.

Gaśnice wodne mgłowe mogą być również stosowane w miejscach, w których istotne jest ograniczenie zanieczyszczeń po gaszeniu, np. w biurach, archiwach czy muzeach – o ile konkretny model posiada odpowiednie oznaczenie i dopuszczenie.

Jaką gaśnicę wybrać do domu?

W domu potencjalne zagrożenia są bardzo różnorodne. Może dojść zarówno do pożaru wyposażenia czy mebli, jak i urządzenia elektrycznego, kuchenki czy tłuszczu.

Dlatego przy wyborze gaśnicy domowej warto przede wszystkim zwrócić uwagę na jej zakres zastosowania potwierdzony przez producenta.

Dobrym rozwiązaniem może być odpowiednio dobrana gaśnica proszkowa lub wodna mgłowa, a w pobliżu urządzeń elektronicznych dodatkowo gaśnica CO₂.

Kuchnia – szczególna ostrożność

W kuchni największym problemem może być pożar oleju lub tłuszczu. W takim przypadku potrzebna jest gaśnica przeznaczona do pożarów grupy F.

Nie wolno gasić płonącego tłuszczu wodą. Kontakt wody z rozgrzanym olejem może doprowadzić do gwałtownego rozprzestrzenienia ognia.

Jaką gaśnicę wybrać do samochodu?

W samochodzie może dojść zarówno do pożaru materiałów stałych, jak i cieczy palnych czy instalacji elektrycznej.

Dlatego gaśnica samochodowa powinna być dobrana tak, aby obejmowała możliwie szeroki zakres potencjalnych zagrożeń. W praktyce często stosowane są gaśnice proszkowe przeznaczone do pożarów grup A, B i C.

Trzeba jednak pamiętać, że niewielka gaśnica samochodowa służy przede wszystkim do podjęcia próby ugaszenia małego pożaru w początkowej fazie. Jeżeli ogień szybko się rozwija, najważniejsze jest oddalenie się w bezpieczne miejsce i wezwanie służb ratunkowych.

Jaką gaśnicę wybrać do warsztatu?

Warsztat może stwarzać znacznie większe zagrożenie niż typowe pomieszczenie mieszkalne. Mogą znajdować się w nim paliwa, oleje, lakiery, rozpuszczalniki, urządzenia elektryczne czy materiały łatwopalne.

W takim miejscu nie należy ograniczać się do przypadkowo wybranej jednej gaśnicy.

Dobór powinien uwzględniać:

• rodzaj przechowywanych substancji,
• urządzenia znajdujące się w pomieszczeniu,
• wielkość i układ warsztatu,
• potencjalne źródła zapłonu,
• wymagania dotyczące ochrony przeciwpożarowej danego obiektu.

W zależności od zagrożeń mogą być potrzebne gaśnice proszkowe, CO₂, pianowe lub specjalistyczne.

Jaką gaśnicę wybrać do firmy i biura?

W biurach istotnym zagrożeniem są przede wszystkim urządzenia elektryczne, instalacje oraz wyposażenie wykonane z materiałów palnych.

W takich miejscach szczególnie ważne jest ograniczenie wtórnych szkód powodowanych przez środek gaśniczy. Dlatego poza odpowiednio dobranymi gaśnicami uniwersalnymi warto rozważyć urządzenia przeznaczone do ochrony sprzętu elektrycznego i elektronicznego.

W każdym przypadku należy kierować się oznaczeniami konkretnej gaśnicy oraz instrukcją producenta.

A jaka gaśnica do fotowoltaiki?

Instalacja fotowoltaiczna wymaga szczególnej ostrożności, ponieważ podczas odpowiednich warunków oświetleniowych jej elementy mogą pozostawać pod napięciem.

Przy wyborze sprzętu do ochrony instalacji PV nie powinno się więc kierować wyłącznie nazwą rodzaju gaśnicy. Należy sprawdzić, czy konkretny model jest przeznaczony do gaszenia urządzeń elektrycznych pod napięciem i do jakiego maksymalnego napięcia.

W pobliżu instalacji elektrycznych często stosuje się gaśnice proszkowe lub CO₂, jednak zawsze trzeba sprawdzić oznaczenia i instrukcję danego urządzenia.

Jaką gaśnicę wybrać? Jaka gaśnica do jakiego pożaru?

Najważniejszą informacją jest oznaczenie znajdujące się na gaśnicy. Wskazuje ono, z jakimi rodzajami pożarów urządzenie może być stosowane.

Gaśnica proszkowa ABC

Może być przeznaczona do gaszenia:

• A – ciał stałych, np. drewna, papieru czy słomy,
• B – cieczy palnych, np. benzyny czy lakierów,
• C – gazów palnych, np. propanu czy metanu.

Jeżeli producent przewidział taką możliwość, gaśnica może być również stosowana do urządzeń elektrycznych w określonym zakresie napięcia.

Gaśnica CO₂

Najczęściej stosowana jest do:

• urządzeń elektrycznych,
• wybranych pożarów grupy B.

Nie pozostawia proszku ani piany, dlatego może być przydatna w miejscach, gdzie szczególnie istotna jest ochrona urządzeń.

Gaśnica pianowa

W zależności od konkretnego modelu może być przeznaczona do pożarów grup A i B, a specjalistyczne wersje również do pożarów grupy F.

Jak sprawdzić, czy gaśnica nadaje się do konkretnego pożaru?

Najważniejsza zasada brzmi: nie zgaduj.

Przed zakupem należy sprawdzić oznaczenia na urządzeniu oraz informacje producenta. To właśnie one określają, do jakich grup pożarów dana gaśnica została przeznaczona.

Liczy się również informacja dotycząca możliwości gaszenia urządzeń elektrycznych oraz maksymalnego napięcia.

Gaśnica to nie wszystko

Nawet najlepiej dobrana gaśnica nie zastąpi właściwego zabezpieczenia przeciwpożarowego. Powinna być łatwo dostępna, odpowiednio oznakowana i utrzymywana w stanie umożliwiającym jej użycie.

A przede wszystkim trzeba pamiętać, że gaśnica służy do gaszenia niewielkiego pożaru w jego początkowej fazie. Jeśli ogień szybko się rozwija albo sytuacja stwarza zagrożenie dla życia, należy natychmiast się oddalić i wezwać pomoc.

Jaką gaśnicę wybrać? Najlepszą nie jest ta, która ma największą pojemność czy najniższą cenę, ale ta, która odpowiada rzeczywistym zagrożeniom występującym w danym miejscu.

Fot. Komenda Miejska Państwowej Straży Pożarnej w Szczecinie (zdjęcie ilustracyjne)

Artykuł Jaką gaśnicę wybrać – czyli ABCDF – i L? pochodzi z serwisu Strazacki.pl portal o straży pożarnej.

Właśnie w takich sytuacjach zastosowanie znajduje gaśnica śniegowa. Zamiast wody czy proszku wykorzystuje dwutlenek węgla, który nie pozostawia po sobie osadu.

Gdzie można jej używać? Czego lepiej nią nie gasić? I jak gasić gaśnicą śniegową, aby nie zrobić sobie krzywdy?

Gaśnica śniegowa – czym różni się od innych gaśnic?

Gaśnica śniegowa, oznaczana jako GS, wykorzystuje skroplony dwutlenek węgla. Po uruchomieniu środek gwałtownie się rozpręża.

Temperatura CO₂ podczas rozprężania spada do bardzo niskiego poziomu, a część dwutlenku węgla przyjmuje postać drobnych cząstek suchego lodu.

Dlaczego gaśnica wygląda, jakby wyrzucała śnieg?

To właśnie charakterystyczny biały strumień odpowiada za nazwę urządzenia.

Nie jest to jednak zwykły „zimny gaz”. Kontakt ze strumieniem lub silnie wychłodzonymi elementami gaśnicy może doprowadzić do poważnych odmrożeń.

Gaśnica na dwutlenek węgla – czyste gaszenie bez proszku i wody

Jedną z największych zalet CO₂ jest to, że po zakończeniu gaszenia nie pozostawia typowego osadu.

To ważne przede wszystkim dla elektroniki

W przypadku komputera, serwera czy urządzenia sterującego dodatkowe zalanie wodą może oznaczać kolejne uszkodzenia.

Z kolei proszek gaśniczy może dostać się do trudno dostępnych elementów urządzenia i wymagać czasochłonnego czyszczenia.

Dwutlenek węgla po użyciu odparowuje. Dlatego gaśnica śniegowa jest szczególnie interesującym rozwiązaniem tam, gdzie liczy się ograniczenie dodatkowych szkód.

Do czego gaśnica śniegowa może być wykorzystana?

To jedno z najważniejszych pytań przed zakupem lub rozmieszczeniem sprzętu przeciwpożarowego.

Pożary cieczy palnych

Gaśnice wykorzystujące CO₂ są przeznaczone między innymi do określonych pożarów grupy B, czyli pożarów cieczy palnych.

W zależności od zastosowania mogą obejmować między innymi:

• benzynę,
• oleje,
• alkohole,
• aceton,
• lakiery,
• niektóre rozpuszczalniki,
• substancje topiące się pod wpływem wysokiej temperatury.

Pożary urządzeń elektrycznych

Drugim kluczowym obszarem zastosowania jest gaszenie określonych urządzeń elektrycznych.

Dwutlenek węgla nie przewodzi prądu, dlatego gaśnica CO2 może być wykorzystywana przy sprzęcie znajdującym się pod napięciem, w zakresie określonym przez producenta.

Serwerownia, biuro, zakład produkcyjny. Gdzie gaśnica śniegowa ma największy sens?

Nie wszędzie ryzyko pożarowe wygląda tak samo. W niektórych obiektach szczególnie ważne jest ograniczenie szkód powodowanych przez samą akcję gaśniczą.

Serwerownie i centra danych

Serwery oraz urządzenia sieciowe są drogie i bardzo wrażliwe na wodę oraz zanieczyszczenia.

Dlatego odpowiednio dobrana gaśnica śniegowa może być jednym z elementów ochrony przeciwpożarowej takich pomieszczeń.

Rozdzielnie i szafy sterownicze

W instalacjach elektrycznych pojawia się dodatkowe zagrożenie związane z napięciem.

W takich miejscach szczególne znaczenie ma zastosowanie środka przeznaczonego do gaszenia urządzeń elektrycznych oraz przestrzeganie parametrów podanych na gaśnicy.

Laboratoria i zakłady produkcyjne

Połączenie urządzeń elektrycznych, maszyn oraz substancji palnych sprawia, że odpowiednio dobrany sprzęt gaśniczy jest tam szczególnie istotny.

Nowoczesne biura

Komputery, urządzenia sieciowe, serwery, drukarki i pozostała elektronika sprawiają, że również przestrzenie biurowe wymagają przemyślanego zabezpieczenia przeciwpożarowego.

Gaśnica CO2 nie jest uniwersalna. Czego nią nie gasić?

Choć dwutlenek węgla ma wiele zalet, gaśnica śniegowa nie nadaje się do każdego rodzaju pożaru.

Drewno, papier i inne materiały stałe

CO₂ nie wnika skutecznie w głąb wielu materiałów stałych.

Oznacza to, że płomień może zniknąć, ale wewnątrz materiału nadal może utrzymywać się źródło ognia.

Po chwili może dojść do ponownego zapłonu.

Małe, zamknięte pomieszczenia

Dwutlenek węgla wypiera tlen. W niewielkim, słabo wentylowanym pomieszczeniu jego duże stężenie może stworzyć poważne zagrożenie dla człowieka.

Z tego powodu podczas korzystania z CO₂ szczególne znaczenie ma wentylacja oraz możliwość szybkiego opuszczenia pomieszczenia.

Nie tylko ogień jest zagrożeniem. Uwaga na bardzo niską temperaturę

Przy korzystaniu z gaśnicy śniegowej trzeba pamiętać o jeszcze jednym zagrożeniu.

Nie dotykaj elementów wychłodzonych podczas pracy

Rozprężający się dwutlenek węgla gwałtownie obniża temperaturę.

Nieosłonięte elementy, przez które wydostaje się środek gaśniczy, mogą zostać bardzo mocno wychłodzone.

Kontakt skóry z takim elementem może skończyć się odmrożeniem.

Jak gasić gaśnicą śniegową? Najważniejsze zasady

Prawidłowe użycie gaśnicy ma ogromne znaczenie. Zanim jednak rozpoczniesz gaszenie, oceń sytuację.

Jeśli ogień jest duży, szybko się rozprzestrzenia lub blokuje drogę ucieczki, nie ryzykuj. Najważniejsze jest bezpieczeństwo ludzi.

Krok 1. Oceń sytuację

Upewnij się, że masz możliwość bezpiecznego wycofania się.

W razie zagrożenia opuść pomieszczenie i wezwij straż pożarną.

Krok 2. Odbezpiecz gaśnicę

Usuń zabezpieczenie zgodnie z instrukcją konkretnego modelu.

Krok 3. Chwyć urządzenie prawidłowo

Trzymaj gaśnicę za przeznaczony do tego uchwyt.

Nie chwytaj nieosłoniętych elementów, które mogą ulec silnemu wychłodzeniu podczas pracy.

Krok 4. Skieruj dyszę na źródło ognia

Zachowaj dystans określony przez producenta.

W przypadku urządzeń elektrycznych zwróć szczególną uwagę na oznaczenia dotyczące dopuszczalnego napięcia i minimalnej odległości.

Krok 5. Uruchom zawór

Po uruchomieniu gaśnicy kieruj strumień na miejsce objęte pożarem.

Prowadź go płynnymi ruchami, obejmując obszar ognia.

Jak gasić urządzenia elektryczne, żeby ograniczyć straty?

Pożar urządzenia elektrycznego wymaga szczególnej ostrożności.

Jeżeli można to zrobić bez narażania życia, należy odłączyć zasilanie. Następnie trzeba zastosować środek gaśniczy odpowiedni do danego rodzaju pożaru.

Czy CO₂ nadaje się do gaszenia sprzętu pod napięciem?

W określonych przypadkach tak. Dwutlenek węgla nie przewodzi prądu, dlatego gaśnice tego typu są wykorzystywane do gaszenia urządzeń elektrycznych.

Nie wolno jednak zakładać, że każda gaśnica śniegowa będzie odpowiednia dla dowolnego napięcia.

Decydujące są informacje znajdujące się na etykiecie konkretnego urządzenia oraz zalecenia producenta.

Dlaczego właśnie „śniegowa”? Najważniejsza zaleta CO₂

Wybór gaśnicy nie powinien być przypadkowy.

Elektronika nie potrzebuje dodatkowych uszkodzeń

Jeżeli w pomieszczeniu znajduje się kosztowny sprzęt, liczy się nie tylko skuteczność gaszenia, ale również ograniczenie następstw użycia środka gaśniczego.

Woda może spowodować zalanie.

Proszek może pozostawić trudny do usunięcia osad.

CO₂ po zakończeniu działania odparowuje.

To właśnie dlatego gaśnica na dwutlenek węgla jest tak często kojarzona z ochroną urządzeń elektrycznych i elektronicznych.

Gaśnica śniegowa – najczęstsze błędy podczas użycia

W sytuacji stresowej łatwo o błędy.

Błąd 1: użycie niewłaściwej gaśnicy

Nie każdy pożar można bezpiecznie ugasić CO₂. Przed użyciem trzeba sprawdzić oznaczenia gaśnicy.

Błąd 2: dotykanie zimnych elementów

Kontakt z silnie wychłodzonymi częściami urządzenia może doprowadzić do odmrożeń.

Błąd 3: gaszenie za wszelką cenę

Podręczna gaśnica jest przeznaczona do gaszenia pożaru w jego początkowej fazie. Jeśli ogień wymknął się spod kontroli, priorytetem jest ewakuacja.

Błąd 4: ignorowanie wentylacji

W pomieszczeniach zamkniętych należy pamiętać o właściwościach dwutlenku węgla i ryzyku obniżenia poziomu tlenu.

Gaśnica śniegowa – czy warto mieć ją w miejscu pracy?

W obiektach, w których występują urządzenia elektryczne, elektronika lub ciecze palne, właściwie dobrany sprzęt gaśniczy jest ważnym elementem ochrony przeciwpożarowej.

Gaśnica śniegowa może być szczególnie przydatna tam, gdzie zastosowanie wody lub proszku mogłoby spowodować dodatkowe szkody.

Nie tylko zakup, ale też wiedza

Sama obecność gaśnicy nie wystarczy.

Pracownicy powinni wiedzieć, gdzie znajduje się sprzęt, do jakich pożarów jest przeznaczony oraz jakie są podstawowe zasady jego bezpiecznego użycia.

Gaśnica śniegowa – skuteczne rozwiązanie, ale nie do każdego pożaru

Gaśnica śniegowa ma swoje bardzo konkretne zastosowanie. Jej największym atutem jest wykorzystanie dwutlenku węgla, który nie pozostawia typowego osadu i może być stosowany przy określonych pożarach urządzeń elektrycznych oraz cieczy palnych.

Jednocześnie CO₂ wymaga ostrożności. Niska temperatura środka gaśniczego, możliwość odmrożeń oraz wypieranie tlenu sprawiają, że użytkownik powinien znać zasady bezpiecznej obsługi.

Najważniejsze jest właściwe dopasowanie środka gaśniczego do rodzaju zagrożenia. A gdy pożar jest zbyt duży lub istnieje bezpośrednie zagrożenie dla ludzi, najlepszą decyzją nie jest walka z ogniem za wszelką cenę, lecz natychmiastowa ewakuacja i wezwanie straży pożarnej.

Fot. Marta Suchańska (AI)

Artykuł Gaśnica śniegowa. Gdzie jest niezastąpiona i jak jej używać? pochodzi z serwisu Strazacki.pl portal o straży pożarnej.