Pożar serwera, rozdzielni elektrycznej czy drogiego urządzenia elektronicznego może w kilka minut wygenerować ogromne straty. Problemem nie zawsze jest jednak sam ogień. Niewłaściwy środek gaśniczy może dodatkowo zniszczyć sprzęt.
Właśnie w takich sytuacjach zastosowanie znajduje gaśnica śniegowa. Zamiast wody czy proszku wykorzystuje dwutlenek węgla, który nie pozostawia po sobie osadu.
Gdzie można jej używać? Czego lepiej nią nie gasić? I jak gasić gaśnicą śniegową, aby nie zrobić sobie krzywdy?
Gaśnica śniegowa – czym różni się od innych gaśnic?
Gaśnica śniegowa, oznaczana jako GS, wykorzystuje skroplony dwutlenek węgla. Po uruchomieniu środek gwałtownie się rozpręża.
Temperatura CO₂ podczas rozprężania spada do bardzo niskiego poziomu, a część dwutlenku węgla przyjmuje postać drobnych cząstek suchego lodu.
Dlaczego gaśnica wygląda, jakby wyrzucała śnieg?
To właśnie charakterystyczny biały strumień odpowiada za nazwę urządzenia.
Nie jest to jednak zwykły „zimny gaz”. Kontakt ze strumieniem lub silnie wychłodzonymi elementami gaśnicy może doprowadzić do poważnych odmrożeń.
Gaśnica na dwutlenek węgla – czyste gaszenie bez proszku i wody
Jedną z największych zalet CO₂ jest to, że po zakończeniu gaszenia nie pozostawia typowego osadu.
To ważne przede wszystkim dla elektroniki
W przypadku komputera, serwera czy urządzenia sterującego dodatkowe zalanie wodą może oznaczać kolejne uszkodzenia.
Z kolei proszek gaśniczy może dostać się do trudno dostępnych elementów urządzenia i wymagać czasochłonnego czyszczenia.
Dwutlenek węgla po użyciu odparowuje. Dlatego gaśnica śniegowa jest szczególnie interesującym rozwiązaniem tam, gdzie liczy się ograniczenie dodatkowych szkód.
Do czego gaśnica śniegowa może być wykorzystana?
To jedno z najważniejszych pytań przed zakupem lub rozmieszczeniem sprzętu przeciwpożarowego.
Pożary cieczy palnych
Gaśnice wykorzystujące CO₂ są przeznaczone między innymi do określonych pożarów grupy B, czyli pożarów cieczy palnych.
W zależności od zastosowania mogą obejmować między innymi:
- benzynę,
- oleje,
- alkohole,
- aceton,
- lakiery,
- niektóre rozpuszczalniki,
- substancje topiące się pod wpływem wysokiej temperatury.
Pożary urządzeń elektrycznych
Drugim kluczowym obszarem zastosowania jest gaszenie określonych urządzeń elektrycznych.
Dwutlenek węgla nie przewodzi prądu, dlatego gaśnica CO2 może być wykorzystywana przy sprzęcie znajdującym się pod napięciem, w zakresie określonym przez producenta.
Serwerownia, biuro, zakład produkcyjny. Gdzie gaśnica śniegowa ma największy sens?
Nie wszędzie ryzyko pożarowe wygląda tak samo. W niektórych obiektach szczególnie ważne jest ograniczenie szkód powodowanych przez samą akcję gaśniczą.
Serwerownie i centra danych
Serwery oraz urządzenia sieciowe są drogie i bardzo wrażliwe na wodę oraz zanieczyszczenia.
Dlatego odpowiednio dobrana gaśnica śniegowa może być jednym z elementów ochrony przeciwpożarowej takich pomieszczeń.
Rozdzielnie i szafy sterownicze
W instalacjach elektrycznych pojawia się dodatkowe zagrożenie związane z napięciem.
W takich miejscach szczególne znaczenie ma zastosowanie środka przeznaczonego do gaszenia urządzeń elektrycznych oraz przestrzeganie parametrów podanych na gaśnicy.
Laboratoria i zakłady produkcyjne
Połączenie urządzeń elektrycznych, maszyn oraz substancji palnych sprawia, że odpowiednio dobrany sprzęt gaśniczy jest tam szczególnie istotny.
Nowoczesne biura
Komputery, urządzenia sieciowe, serwery, drukarki i pozostała elektronika sprawiają, że również przestrzenie biurowe wymagają przemyślanego zabezpieczenia przeciwpożarowego.
Gaśnica CO2 nie jest uniwersalna. Czego nią nie gasić?
Choć dwutlenek węgla ma wiele zalet, gaśnica śniegowa nie nadaje się do każdego rodzaju pożaru.
Drewno, papier i inne materiały stałe
CO₂ nie wnika skutecznie w głąb wielu materiałów stałych.
Oznacza to, że płomień może zniknąć, ale wewnątrz materiału nadal może utrzymywać się źródło ognia.
Po chwili może dojść do ponownego zapłonu.
Małe, zamknięte pomieszczenia
Dwutlenek węgla wypiera tlen. W niewielkim, słabo wentylowanym pomieszczeniu jego duże stężenie może stworzyć poważne zagrożenie dla człowieka.
Z tego powodu podczas korzystania z CO₂ szczególne znaczenie ma wentylacja oraz możliwość szybkiego opuszczenia pomieszczenia.
Nie tylko ogień jest zagrożeniem. Uwaga na bardzo niską temperaturę
Przy korzystaniu z gaśnicy śniegowej trzeba pamiętać o jeszcze jednym zagrożeniu.
Nie dotykaj elementów wychłodzonych podczas pracy
Rozprężający się dwutlenek węgla gwałtownie obniża temperaturę.
Nieosłonięte elementy, przez które wydostaje się środek gaśniczy, mogą zostać bardzo mocno wychłodzone.
Kontakt skóry z takim elementem może skończyć się odmrożeniem.
Jak gasić gaśnicą śniegową? Najważniejsze zasady
Prawidłowe użycie gaśnicy ma ogromne znaczenie. Zanim jednak rozpoczniesz gaszenie, oceń sytuację.
Jeśli ogień jest duży, szybko się rozprzestrzenia lub blokuje drogę ucieczki, nie ryzykuj. Najważniejsze jest bezpieczeństwo ludzi.
Krok 1. Oceń sytuację
Upewnij się, że masz możliwość bezpiecznego wycofania się.
W razie zagrożenia opuść pomieszczenie i wezwij straż pożarną.
Krok 2. Odbezpiecz gaśnicę
Usuń zabezpieczenie zgodnie z instrukcją konkretnego modelu.
Krok 3. Chwyć urządzenie prawidłowo
Trzymaj gaśnicę za przeznaczony do tego uchwyt.
Nie chwytaj nieosłoniętych elementów, które mogą ulec silnemu wychłodzeniu podczas pracy.
Krok 4. Skieruj dyszę na źródło ognia
Zachowaj dystans określony przez producenta.
W przypadku urządzeń elektrycznych zwróć szczególną uwagę na oznaczenia dotyczące dopuszczalnego napięcia i minimalnej odległości.
Krok 5. Uruchom zawór
Po uruchomieniu gaśnicy kieruj strumień na miejsce objęte pożarem.
Prowadź go płynnymi ruchami, obejmując obszar ognia.
Jak gasić urządzenia elektryczne, żeby ograniczyć straty?
Pożar urządzenia elektrycznego wymaga szczególnej ostrożności.
Jeżeli można to zrobić bez narażania życia, należy odłączyć zasilanie. Następnie trzeba zastosować środek gaśniczy odpowiedni do danego rodzaju pożaru.
Czy CO₂ nadaje się do gaszenia sprzętu pod napięciem?
W określonych przypadkach tak. Dwutlenek węgla nie przewodzi prądu, dlatego gaśnice tego typu są wykorzystywane do gaszenia urządzeń elektrycznych.
Nie wolno jednak zakładać, że każda gaśnica śniegowa będzie odpowiednia dla dowolnego napięcia.
Decydujące są informacje znajdujące się na etykiecie konkretnego urządzenia oraz zalecenia producenta.
Dlaczego właśnie „śniegowa”? Najważniejsza zaleta CO₂
Wybór gaśnicy nie powinien być przypadkowy.
Elektronika nie potrzebuje dodatkowych uszkodzeń
Jeżeli w pomieszczeniu znajduje się kosztowny sprzęt, liczy się nie tylko skuteczność gaszenia, ale również ograniczenie następstw użycia środka gaśniczego.
Woda może spowodować zalanie.
Proszek może pozostawić trudny do usunięcia osad.
CO₂ po zakończeniu działania odparowuje.
To właśnie dlatego gaśnica na dwutlenek węgla jest tak często kojarzona z ochroną urządzeń elektrycznych i elektronicznych.
Gaśnica śniegowa – najczęstsze błędy podczas użycia
W sytuacji stresowej łatwo o błędy.
Błąd 1: użycie niewłaściwej gaśnicy
Nie każdy pożar można bezpiecznie ugasić CO₂. Przed użyciem trzeba sprawdzić oznaczenia gaśnicy.
Błąd 2: dotykanie zimnych elementów
Kontakt z silnie wychłodzonymi częściami urządzenia może doprowadzić do odmrożeń.
Błąd 3: gaszenie za wszelką cenę
Podręczna gaśnica jest przeznaczona do gaszenia pożaru w jego początkowej fazie. Jeśli ogień wymknął się spod kontroli, priorytetem jest ewakuacja.
Błąd 4: ignorowanie wentylacji
W pomieszczeniach zamkniętych należy pamiętać o właściwościach dwutlenku węgla i ryzyku obniżenia poziomu tlenu.
Gaśnica śniegowa – czy warto mieć ją w miejscu pracy?
W obiektach, w których występują urządzenia elektryczne, elektronika lub ciecze palne, właściwie dobrany sprzęt gaśniczy jest ważnym elementem ochrony przeciwpożarowej.
Gaśnica śniegowa może być szczególnie przydatna tam, gdzie zastosowanie wody lub proszku mogłoby spowodować dodatkowe szkody.
Nie tylko zakup, ale też wiedza
Sama obecność gaśnicy nie wystarczy.
Pracownicy powinni wiedzieć, gdzie znajduje się sprzęt, do jakich pożarów jest przeznaczony oraz jakie są podstawowe zasady jego bezpiecznego użycia.
Gaśnica śniegowa – skuteczne rozwiązanie, ale nie do każdego pożaru
Gaśnica śniegowa ma swoje bardzo konkretne zastosowanie. Jej największym atutem jest wykorzystanie dwutlenku węgla, który nie pozostawia typowego osadu i może być stosowany przy określonych pożarach urządzeń elektrycznych oraz cieczy palnych.
Jednocześnie CO₂ wymaga ostrożności. Niska temperatura środka gaśniczego, możliwość odmrożeń oraz wypieranie tlenu sprawiają, że użytkownik powinien znać zasady bezpiecznej obsługi.
Najważniejsze jest właściwe dopasowanie środka gaśniczego do rodzaju zagrożenia. A gdy pożar jest zbyt duży lub istnieje bezpośrednie zagrożenie dla ludzi, najlepszą decyzją nie jest walka z ogniem za wszelką cenę, lecz natychmiastowa ewakuacja i wezwanie straży pożarnej.
Fot. Marta Suchańska (AI)
