NIK sprawdziła finansowanie OSP. Ujawniono nieprawidłowości

Najwyższa Izba Kontroli opublikowała wyniki kontroli finansowania ochotniczych straży pożarnych w lipcu 2019 roku. Kontrolerzy sprawdzili cztery województwa: lubelskie, małopolskie, mazowieckie i wielkopolskie. Analizowali między innymi dotacje, wydatki gmin oraz sposób rozliczania publicznych pieniędzy w latach 2014–2017. W tym okresie na finansowanie OSP przeznaczano niemal miliard złotych rocznie. NIK pozytywnie oceniła wykorzystanie środków przez jednostki włączone do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego. Jednocześnie wykazała problemy w części samorządów i nieprawidłowości dotyczące wydatkowania dotacji.

Kontrolerzy ustalili, że w 42 proc. skontrolowanych gmin wystąpiły nieprawidłowości związane z udzielonymi dotacjami. Nie oznacza to jednak, że każda z tych sytuacji wiązała się z celowym działaniem strażaków. Zastrzeżenia obejmowały również sposób przyznawania środków i nadzór nad ich wykorzystaniem.

Pieniądze dla OSP przeznaczono na inny cel. Konkretne ustalenia NIK

Jednym z przykładów wskazanych przez Izbę była gmina Tuliszków w województwie wielkopolskim. Samorząd przeznaczył 22,2 tys. zł na modernizację świetlicy wiejskiej, mimo że dotacja miała sfinansować remont części bojowej strażnicy. To właśnie takie przypadki pokazują, dlaczego przyznanie dotacji nie kończy odpowiedzialności za publiczne pieniądze. Beneficjent musi wykorzystać środki zgodnie z warunkami umowy, a samorząd powinien sprawdzić, czy wydatki odpowiadają określonemu celowi.

NIK wskazała także problemy z przestrzeganiem zasad konkurencyjności przy zakupach. W części kontrolowanych gmin nie dokumentowano prawidłowo rozeznania rynku albo nie przestrzegano wymaganych zasad. W praktyce oznacza to, że nie zawsze można było potwierdzić, czy zakupy przeprowadzono z zachowaniem odpowiednich procedur.

Ekwiwalenty dla strażaków też budziły zastrzeżenia

Kontrolerzy przyjrzeli się również wypłatom ekwiwalentów za udział w działaniach ratowniczych. Nieprawidłowości w tym obszarze NIK stwierdziła w 75 proc. skontrolowanych gmin. W niektórych przypadkach ekwiwalent otrzymywali członkowie OSP, którzy nie mieli aktualnych badań lekarskich, nie ukończyli wymaganego szkolenia pożarniczego lub nie osiągnęli wymaganego wieku. Izba zwróciła też uwagę, że połowa badanych gmin nie przestrzegała zasad kierowania strażaków na okresowe badania lekarskie.

Problem dotyczył zatem nie tylko pieniędzy, lecz także nadzoru nad gotowością ratowników do udziału w akcjach. Aktualne badania i odpowiednie przeszkolenie mają bezpośrednie znaczenie dla bezpieczeństwa strażaków oraz osób, którym udzielają pomocy.

Sprzęt i gotowość do akcji. Nie wszystkie OSP miały równe możliwości

NIK zwróciła uwagę na różnice między jednostkami należącymi do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego a tymi, które pozostawały poza systemem. Według ustaleń kontroli do jednostek włączonych do KSRG trafiało około 70 proc. środków przeznaczonych na finansowanie OSP. Izba oceniła, że pieniądze dla jednostek systemowych pozwalały utrzymać wymagany poziom wyposażenia i wyszkolenia ratowników. Jednocześnie część pozostałych jednostek wskazywała na niedobory sprzętu, problemy z utrzymaniem remiz i trudności w finansowaniu bieżącej działalności.

To ważny kontekst: obok nieprawidłowości w rozliczaniu pieniędzy występował również problem niewystarczającego finansowania części OSP. Dlatego wyników kontroli nie można sprowadzać do stwierdzenia, że ochotnicy powszechnie niewłaściwie wydawali dotacje.

Pieniądze dla OSP. Kto odpowiada za prawidłowe wydawanie dotacji?

Finansowanie ochotniczych straży pożarnych pochodzi z kilku źródeł, w tym z budżetów samorządów i środków budżetu państwa. Obecnie dotacje z budżetu państwa udziela i rozlicza Komendant Główny PSP na zasadach określonych w przepisach. Z kolei samorządy odpowiadają za wydatki realizowane z własnych budżetów.

Wyniki kontroli NIK pokazują, że nie wystarczy przekazać pieniądze na sprzęt, remont czy działania ratownicze. Konieczne są również prawidłowe umowy, rzetelna dokumentacja oraz kontrola, czy środki rzeczywiście służą celom, na które je przyznano.

Dla OSP oznacza to konieczność starannego rozliczania dotacji, a dla instytucji finansujących — skutecznego nadzoru. W końcu pieniądze przeznaczone na ochronę przeciwpożarową mają wspierać gotowość do działań i bezpieczeństwo mieszkańców.

Fot. Zakład Karny w Sieradzu (zdjęcie ilustracyjne)

Artykuł Pieniądze dla OSP wydawane niezgodnie z przeznaczeniem? NIK ujawniła nieprawidłowości pochodzi z serwisu Strazacki.pl portal o straży pożarnej.

Dotacje dla OSP. Chętnych znacznie więcej niż pieniędzy

O pieniądze na wyposażenie, sprzęt ratowniczy i rozwój działalności zabiegają setki jednostek Ochotniczych Straży Pożarnych. Problem pojawia się wtedy, gdy dostępna pula nie wystarcza dla wszystkich, a przygotowanie projektu wymaga również zaangażowania własnych środków.

Dobrym przykładem jest konkurs Bezpieczna Wieś 2026, organizowany przez Fundusz Składkowy Ubezpieczenia Społecznego Rolników. Początkowy budżet wynosił 13 mln zł, ale organizator zwiększył go do 23 mln zł. Ostatecznie na wsparcie 1792 ofert przeznaczył 21,99 mln zł. Skala zainteresowania była znacznie większa. Organizator otrzymał 6115 ofert, których łączna wartość przekroczyła 81 mln zł. Pozytywną ocenę uzyskało 4914 zgłoszeń, ale ostatecznie dofinansowanie przyznano 1792 z nich.

Te liczby pokazują, że nawet pozytywna ocena wniosku nie zawsze gwarantuje pieniądze. Jednocześnie same wyniki konkursu nie dowodzą, że organizator faworyzuje bogatsze jednostki.

Wkład własny OSP. Bariera dla mniejszych jednostek?

Jednym z problemów, z którymi mierzą się ochotnicze straże pożarne, jest konieczność zabezpieczenia środków na realizację projektu. W konkursie Bezpieczna Wieś 2026 organizator wymagał wkładu własnego na poziomie co najmniej 10 proc. przyznanej kwoty dofinansowania. Przy dotacji wynoszącej 15 tys. zł oznacza to konieczność zapewnienia dodatkowych 1500 zł. Dla dobrze funkcjonującej jednostki taka suma może nie stanowić dużego obciążenia. W przypadku OSP z niewielkiej miejscowości, ograniczonym budżetem i mniejszym wsparciem samorządu nawet taki wydatek może wymagać dodatkowych starań.

Jednostki mogą pozyskiwać pieniądze z różnych źródeł, między innymi z budżetów samorządowych, darowizn i zbiórek. Nie każda OSP ma jednak takie same możliwości finansowe ani dostęp do lokalnych sponsorów.

Właśnie tutaj pojawia się pytanie o równość szans w systemie dotacji dla OSP. Czy wymagania finansowe powinny być jednakowe dla wszystkich, czy programy wsparcia powinny mocniej uwzględniać sytuację najmniejszych jednostek?

Dotacje dla OSP. Bogatsze OSP mają przewagę? Nie tylko pieniądze decydują

Wysokość wkładu własnego to tylko jeden z elementów, które mogą wpływać na możliwości pozyskiwania dotacji. Znaczenie mają również doświadczenie w przygotowywaniu wniosków, znajomość regulaminów, dostęp do pomocy urzędu gminy oraz zdolność do terminowego rozliczenia projektu. Jednostka, która regularnie korzysta z programów pomocowych, może mieć większą wprawę w przygotowywaniu dokumentacji. Mniejsze OSP nie zawsze dysponują osobami, które mogą poświęcić czas na formalności i pilnowanie terminów.

Nie oznacza to jednak, że bogatsze jednostki automatycznie wygrywają konkursy. O przyznaniu pieniędzy decydują konkretne zasady danego programu, kryteria oceny i dostępny budżet. Warto też pamiętać, że konkurs Bezpieczna Wieś obejmował trzy odrębne ścieżki: Profesjonalny Strażak dla jednostek należących do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego, Bezpieczny Strażak dla jednostek spoza KSRG oraz Młody Strażak dla OSP prowadzących młodzieżowe drużyny pożarnicze. Każda z tych grup miała inne przeznaczenie wsparcia. Dlatego ocena równości szans wymaga analizy nie tylko wysokości wkładu własnego, lecz także kryteriów konkursowych i sytuacji jednostek ubiegających się o środki.

Jak pomóc OSP, które mają mniej pieniędzy?

Dyskusja o dotacjach dla strażaków ochotników nie powinna ograniczać się do pytania, kto zdobył pieniądze. Równie ważne jest to, czy system umożliwia rozwój jednostkom, które działają w trudniejszych warunkach finansowych. Jednym z możliwych rozwiązań byłoby zapewnienie mniejszym OSP większego wsparcia przy przygotowywaniu dokumentacji. Pomocne mogłyby okazać się także jasne kryteria oceny, czytelne regulaminy i łatwy dostęp do informacji o dostępnych programach.

Osobnym zagadnieniem pozostaje wkład własny. Jego wysokość powinna uwzględniać zasady konkretnego programu i możliwości jego uczestników. Ewentualne ulgi lub dodatkowe wsparcie dla jednostek o mniejszych zasobach wymagałyby jednak odpowiednich zapisów w regulaminie.

Cel pozostaje wspólny: skuteczne ratownictwo i bezpieczeństwo mieszkańców. Dlatego warto pytać, czy sposób podziału środków pozwala rozwijać potencjał wszystkich OSP, niezależnie od wielkości miejscowości i zasobności lokalnego budżetu.

Fot. Fotografia Ratownicza Piotr Zachura, za: OSP KSRG Zawoja Centrum

Artykuł Bogatsze jednostki bliżej dotacji dla OSP? Wkład własny przeważa pochodzi z serwisu Strazacki.pl portal o straży pożarnej.

Pieniądze dla OSP. Budżet zwiększono, ale nie dla wszystkich wystarczyło

9 października 2026 roku Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi ogłosiło wyniki konkursu Bezpieczna Wieś, finansowanego przez Fundusz Składkowy Ubezpieczenia Społecznego Rolników. Dofinansowanie przyznano 1792 ofertom o łącznej wartości 21,99 mln zł. Początkowo na program przeznaczono 13 mln zł, jednak duże zainteresowanie skłoniło organizatorów do zwiększenia budżetu do 23 mln zł.

Strażacy mogli ubiegać się o środki między innymi na sprzęt ratowniczy, wyposażenie ochronne oraz szkolenie młodych druhów. Dla wielu jednostek, szczególnie tych działających w mniejszych miejscowościach, takie wsparcie może mieć istotne znaczenie. Liczby pokazują jednak, że dodatkowe pieniądze nie wystarczyły, by zaspokoić wszystkie zgłoszone potrzeby.

Ponad 6100 ofert i tysiące jednostek bez wsparcia

Do konkursu wpłynęło 6115 ofert, których łączna wartość przekraczała 81 mln zł. Pozytywną ocenę uzyskało 4914 wniosków, ale dofinansowanie otrzymało tylko 1792. To oznacza, że wsparcie przyznano około 29,3 proc. wszystkich zgłoszonych ofert. Pozostałe 4323 nie otrzymały pieniędzy.

Szczególnie wymowna jest liczba wniosków, które przeszły pozytywną ocenę, lecz nie zakwalifikowały się do finansowania. Było ich 3122. Samo spełnienie wymagań konkursowych nie gwarantowało więc otrzymania dotacji. Ostatecznie o wsparciu decydowała również dostępność środków.

Zwiększenie budżetu o 10 mln zł, czyli o blisko 77 proc. względem pierwotnej puli, nie zmieniło faktu, że większość zgłoszonych ofert pozostała bez dofinansowania.

Pieniądze dla OSP. Trzy programy dla strażaków. Kto otrzyma pieniądze?

Wsparcie podzielono na trzy części, dostosowane do rodzaju jednostek i prowadzonych przez nie działań.

• Profesjonalny Strażak – program dla OSP należących do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego. Dofinansowanie otrzymają 934 jednostki, a na ten cel przeznaczono około 13,4 mln zł.
• Bezpieczny Strażak – wsparcie dla jednostek spoza KSRG. Około 6,86 mln zł trafi do 495 OSP.
• Młody Strażak – dofinansowanie dla jednostek prowadzących Młodzieżowe Drużyny Pożarnicze. Środki w wysokości około 1,74 mln zł otrzymają 363 jednostki.

W dwóch pierwszych programach maksymalna kwota dotacji wynosi 15 tys. zł. W przypadku Młodzieżowych Drużyn Pożarniczych limit ustalono na 5 tys. zł.

Młodzieżowe Drużyny Pożarnicze z pełnym wsparciem

Na tle pozostałych części konkursu wyróżnia się program Młody Strażak. Wszystkie oferty dotyczące Młodzieżowych Drużyn Pożarniczych, które uzyskały pozytywną ocenę, zakwalifikowano do dofinansowania. W tym przypadku pozytywna ocena rzeczywiście oznaczała przyznanie środków. Inaczej wyglądała sytuacja w dwóch pozostałych filarach, gdzie część poprawnych wniosków nie otrzymała pieniędzy.

Program Bezpieczna Wieś zapewni więc wsparcie setkom jednostek, ale wyniki konkursu pokazują również skalę potrzeb ochotniczych straży pożarnych. Łączna wartość zgłoszonych ofert przekroczyła 81 mln zł, podczas gdy ostatecznie przyznano niespełna 22 mln zł.

Dla zakwalifikowanych OSP to szansa na zakup potrzebnego wyposażenia. Dla wielu pozostałych jednostek poszukiwanie pieniędzy na sprzęt i szkolenia nadal pozostaje wyzwaniem.

Fot. Piotr Puza (@bejbi18)

Artykuł Pieniądze dla OSP nie dla wszystkich. Tysiące jednostek bez dofinansowania pochodzi z serwisu Strazacki.pl portal o straży pożarnej.

Nowy wóz strażaków OSP – JAC T8 4×4

Nowy wóz druhów OSP Maków Dolny został dostosowany do standardów samochodów pożarniczych przez firmę Jaskólski ZABUDOWY SPECJALNE Michał Jaskólski – Pojazdy Pożarnicze Zabudowy Specjalne Ciechanów Auta dla Straży.

Samochód będzie służył do transportu ratowników oraz przewozu potrzebnego wyposażenia.

90 tysięcy złotych dofinansowania

Całkowita wartość zadania to 180 000 zł. Połowę tej kwoty, czyli 90 000 zł, stanowiły środki Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Krakowie.

Pozostałe 90 000 zł to środki własne oraz pożyczka.

Strażacy podziękowali za wsparcie

Druhowie szczególne podziękowania skierowali do Michała Surmiaka, burmistrza Makowa Podhalańskiego, oraz druha Łukasza Klimasary, których określili jako „ojców chrzestnych” nowego samochodu.

Podziękowano również wojewodzie małopolskiemu Krzysztofowi Janowi Klęczarowi, st. bryg. Krzysztofowi Okrzesikowi, Komendantowi Powiatowemu PSP w Suchej Beskidzkiej, a także radnym Rady Miejskiej za wsparcie finansowe z budżetu gminy.

OSP Maków Dolny w KSRG

Nowy samochód trafił do jednostki w szczególnym czasie. W tym roku OSP Maków Dolny została włączona do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego.

JAC T8 4×4 będzie kolejnym elementem wyposażenia jednostki i wsparciem podczas prowadzonych działań.

Gratulacje dla druhów!

Druhom gratulujemy nowego pojazdu! Życzymy, aby jak najczęściej służył podczas ćwiczeń i szkoleń, a jak najrzadziej podczas rzeczywistych interwencji. Niech będzie niezawodnym wsparciem dla całej jednostki!

Fot. Pojazdy Pożarnicze Zabudowy Specjalne Ciechanów Auta dla Straży

Artykuł Nowy wóz strażaków OSP. Pick-up trafił do jednostki pochodzi z serwisu Strazacki.pl portal o straży pożarnej.

30 mln zł na bezpieczeństwo regionu

Województwo łódzkie uruchamia kolejny nabór w ramach Funduszy Europejskich. Tym razem pieniądze mają zostać przeznaczone na zwiększenie możliwości służb i podmiotów odpowiedzialnych za reagowanie na zagrożenia.

Do podziału jest 30 mln zł. Środki mają pomóc w zakupie wyposażenia, które może być wykorzystywane podczas akcji ratowniczych, a także przy usuwaniu skutków katastrof i poważnych awarii.

Unijne pieniądze dla OSP na walkę ze skutkami katastrof

Wsparcie wpisuje się w działania związane z dostosowaniem regionu do zmian klimatu oraz zapobieganiem i reagowaniem na klęski żywiołowe.

Dla jednostek ratowniczych oznacza to możliwość pozyskania sprzętu, który może mieć bezpośrednie przełożenie na ich możliwości operacyjne.

Unijne pieniądze dla OSP – kto może otrzymać dotację?

Katalog potencjalnych beneficjentów jest szeroki. O środki mogą ubiegać się m.in. jednostki samorządu terytorialnego, Ochotnicze Straże Pożarne oraz Wodne Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe.

W przypadku OSP wsparcie skierowane jest do jednostek włączonych lub przygotowujących się do włączenia do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego.

Unijne pieniądze dla OSP – nie tylko strażacy

Program nie ogranicza się wyłącznie do jednostek ochrony przeciwpożarowej. Wśród potencjalnych beneficjentów znalazły się również inne podmioty, w tym szpitale.

Oznacza to, że środki mają służyć szeroko rozumianemu zwiększeniu możliwości reagowania na sytuacje kryzysowe w regionie.

Nowe wozy ratowniczo-gaśnicze i specjalistyczny sprzęt

Na co będzie można przeznaczyć unijne dofinansowanie?

Jednym z najważniejszych elementów wsparcia będzie możliwość zakupu samochodów ratowniczo-gaśniczych.

Wyposażenie dla jednostek ratowniczych

Środki będzie można wykorzystać także na zakup specjalistycznego wyposażenia niezbędnego podczas prowadzenia działań.

Chodzi o sprzęt pozwalający służbom sprawniej reagować zarówno na skutki zjawisk katastrofalnych, jak i poważne awarie chemiczno-ekologiczne.

Dla OSP oznacza to kolejną możliwość rozbudowy zaplecza sprzętowego i zwiększenia gotowości do prowadzenia działań ratowniczych.

OSP mogą ponownie sięgnąć po fundusze europejskie

Ochotnicze Straże Pożarne w województwie łódzkim już wcześniej korzystały ze środków europejskich. Dzięki takim programom jednostki mogły m.in. inwestować w nowe samochody oraz wyposażenie.

Nowy konkurs jest kolejną szansą na dofinansowanie dla OSP i poprawę wyposażenia jednostek.

Unijne pieniądze dla OSP = lepszy sprzęt, większa skuteczność

Nowoczesny samochód ratowniczo-gaśniczy czy specjalistyczne wyposażenie to nie tylko inwestycja w sprzęt. W przypadku jednostek ratowniczych przekłada się również na możliwości prowadzenia działań w trudnych i wymagających warunkach.

Szczególnie istotne może być to w przypadku zdarzeń związanych z ekstremalnymi zjawiskami pogodowymi oraz awariami stwarzającymi zagrożenie dla ludzi i środowiska.

Kiedy rusza nabór wniosków?

Nabór wniosków o dofinansowanie rozpocznie się 25 września 2026 roku.

Termin składania dokumentów

Podmioty zainteresowane pozyskaniem środków będą mogły składać wnioski do 5 listopada 2026 roku.

Do rozdysponowania pozostaje łącznie 30 mln zł.

Gdzie znaleźć informacje o konkursie?

Szczegółowe informacje dotyczące naboru, zasad ubiegania się o środki oraz wymaganej dokumentacji będą publikowane na stronie internetowej Funduszy Europejskich dla Łódzkiego.

Informacji należy szukać w zakładce „Nabory”.

Kolejne środki na bezpieczeństwo województwa łódzkiego

Nowy konkurs to kolejna szansa na inwestycje w wyposażenie podmiotów odpowiedzialnych za bezpieczeństwo mieszkańców regionu.

Unijne pieniądze dla OSP mogą pozwolić jednostkom na zakup nowych samochodów i specjalistycznego sprzętu, a samorządom i pozostałym beneficjentom – na zwiększenie możliwości reagowania na zagrożenia.

Łącznie do podziału jest 30 mln zł, a pierwsze wnioski będzie można składać już od 25 września.

Fot. Fotografia Ratownicza Bartłomiej Lesiak

Artykuł Unijne pieniądze dla OSP – 30 milionów złotych na bezpieczeństwo pochodzi z serwisu Strazacki.pl portal o straży pożarnej.