Pierwsza pomoc przy zadławieniu może uratować życie. Gdy ciało obce całkowicie zablokuje drogi oddechowe, liczą się sekundy. Poszkodowany może przestać oddychać, stracić przytomność, a bez szybkiej reakcji dojść może do zatrzymania krążenia.
Jak rozpoznać zadławienie? Co zrobić, gdy osoba nie może oddychać ani mówić? I czym różni się pomoc dorosłemu od pomocy niemowlęciu?
Pierwsza pomoc przy zadławieniu – najważniejsze zasady
Zadławienie może początkowo wyglądać niegroźnie. Osoba zaczyna kaszleć, łapie się za szyję i próbuje złapać oddech. Kluczowe jest jednak rozpoznanie, czy kaszel jest skuteczny.
Skuteczny kaszel – nie przeszkadzaj
Jeżeli poszkodowany kaszle, mówi lub oddycha, zachęcaj go do kaszlu i obserwuj.
Nie próbuj na siłę wyciągać ciała obcego i nie wykonuj uderzeń w plecy, jeśli kaszel jest skuteczny. Kaszel jest naturalnym mechanizmem obronnym organizmu i może doprowadzić do usunięcia przeszkody.
Kiedy potrzebna jest natychmiastowa pomoc?
Alarmujące objawy pojawiają się wtedy, gdy poszkodowany:
- nie może mówić,
- nie może oddychać,
- nie może skutecznie kaszleć,
- łapie się za szyję,
- zaczyna sinieć,
- traci przytomność.
W takiej sytuacji pierwsza pomoc przy zadławieniu musi zostać rozpoczęta natychmiast.
Pierwsza pomoc przy zadławieniu u dorosłego – krok po kroku
Gdy osoba dorosła nie może oddychać ani skutecznie kaszleć, należy działać szybko.
Krok 1. Wezwij pomoc
Poproś konkretną osobę o zadzwonienie pod 112. Jeżeli jesteś sam, wezwij pomoc zgodnie z możliwościami i rozpocznij działania ratunkowe.
Krok 2. Wykonaj do 5 uderzeń między łopatki
Stań z boku i nieco za poszkodowanym. Pochyl jego tułów do przodu, tak aby ciało obce mogło wydostać się z dróg oddechowych.
Wykonaj do pięciu zdecydowanych uderzeń nasadą dłoni między łopatki.
Po każdym uderzeniu sprawdź, czy przeszkoda została usunięta.
Krok 3. Wykonaj do 5 uciśnięć nadbrzusza
Jeśli uderzenia między łopatki nie przyniosły rezultatu, wykonaj do pięciu uciśnięć nadbrzusza.
Stań za poszkodowanym, obejmij go i zaciśnij pięść. Umieść ją w okolicy nadbrzusza, powyżej pępka i poniżej mostka. Drugą dłonią obejmij pięść i wykonuj zdecydowane pchnięcia do wewnątrz i ku górze.
Pierwsza pomoc przy zadławieniu – 5 uderzeń i 5 uciśnięć
Jeżeli ciało obce nadal blokuje drogi oddechowe, działania należy powtarzać.
Jak długo wykonywać działania?
Naprzemiennie wykonuj:
do 5 uderzeń między łopatki → do 5 uciśnięć nadbrzusza → ponownie uderzenia i uciśnięcia.
Kontynuuj do momentu usunięcia ciała obcego albo utraty przytomności przez poszkodowanego.
Co zrobić, gdy osoba zadławiona straci przytomność?
Utrata przytomności oznacza konieczność natychmiastowego przejścia do kolejnego etapu pomocy.
Pierwsza pomoc przy zadławieniu – utrata przytomności
Jeżeli poszkodowany przestaje reagować:
zadzwoń pod 112 i rozpocznij RKO.
Jeżeli osoba nie oddycha prawidłowo, rozpocznij resuscytację krążeniowo-oddechową zgodnie z zasadami pierwszej pomocy.
Nie wkładaj palców do jamy ustnej na ślepo
Podczas udzielania pomocy nie próbuj „wyłapywać” ciała obcego palcami, jeśli go nie widzisz.
Usuń je tylko wtedy, gdy jest wyraźnie widoczne.
Wkładanie palców na ślepo może wepchnąć ciało obce jeszcze głębiej.
Pierwsza pomoc przy zadławieniu u dziecka
Zadławienie u dziecka wymaga szybkiej reakcji, ale sposób postępowania zależy od wieku.
Dziecko powyżej 1. roku życia
W przypadku dziecka powyżej pierwszego roku życia stosuje się podobne zasady jak u dorosłych, jednak siłę uderzeń i ucisków trzeba dostosować do wieku i budowy dziecka.
Niemowlę poniżej 1. roku życia
W przypadku niemowlęcia obowiązuje inna technika.
Nie wykonuje się uciśnięć nadbrzusza.
Stosuje się naprzemiennie uderzenia między łopatki oraz uciski klatki piersiowej, odpowiednio dostosowane do małego dziecka.
Czego nie robić podczas zadławienia?
W stresującej sytuacji łatwo o błędy. Niektóre popularne sposoby mogą jednak zwiększyć zagrożenie.
Nie wkładaj palców do gardła
Nie próbuj usuwać niewidocznego ciała obcego palcami.
Nie każ osobie z całkowitą niedrożnością po prostu „popijać wody”
Jeżeli drogi oddechowe są zablokowane, podawanie jedzenia lub picia nie rozwiąże problemu.
Nie czekaj, aż problem sam minie
Przy całkowitej niedrożności dróg oddechowych sytuacja może bardzo szybko stać się zagrożeniem życia.
Pierwsza pomoc przy zadławieniu – jak rozpoznać stan zagrożenia?
Najważniejsze jest rozróżnienie skutecznego i nieskutecznego kaszlu.
Skuteczny kaszel
Osoba może kaszleć, oddychać i mówić. W takiej sytuacji zachęcaj ją do kaszlu i obserwuj.
Całkowita niedrożność dróg oddechowych
Osoba nie może mówić, oddychać ani skutecznie kaszleć.
To stan wymagający natychmiastowej pomocy.
Pierwsza pomoc przy zadławieniu – zapamiętaj ten schemat
W sytuacji stresowej warto pamiętać prostą kolejność:
SKUTECZNY KASZEL → zachęcaj do kaszlu i obserwuj.
BRAK MOŻLIWOŚCI ODDYCHANIA → do 5 uderzeń między łopatki + do 5 uciśnięć nadbrzusza.
UTRATA PRZYTOMNOŚCI → 112 + RKO.
NIEMOWLĘ → uderzenia między łopatki + uciski klatki piersiowej, bez ucisków nadbrzusza.
Dlaczego pierwsza pomoc przy zadławieniu jest tak ważna?
Całkowita blokada dróg oddechowych uniemożliwia dopływ powietrza do płuc. W takiej sytuacji czas ma kluczowe znaczenie.
Dlatego warto znać podstawowe zasady pierwszej pomocy przy zadławieniu jeszcze zanim dojdzie do sytuacji zagrożenia.
Nie zawsze mamy czas na szukanie instrukcji. Szybkie rozpoznanie problemu i prawidłowe działanie mogą zdecydować o życiu poszkodowanego.
Fot. Marta Suchańska (AI)
