Co zrobić, gdy ktoś został porażony? Pierwsza pomoc przy porażeniu prądem zaczyna się od jednej, absolutnie najważniejszej zasady: najpierw zadbaj o własne bezpieczeństwo. Osoba porażona może nadal mieć kontakt ze źródłem energii elektrycznej, a pochopne dotknięcie poszkodowanego może doprowadzić do porażenia kolejnej osoby.
W takiej sytuacji liczą się sekundy, ale równie ważna jest zimna krew. Dobry ratownik to bezpieczny ratownik.
Pierwsza pomoc przy porażeniu prądem – najpierw odłącz zasilanie
Zanim podejdziesz do poszkodowanego, trzeba przerwać działanie prądu.
Jak odłączyć prąd?
Jeżeli jest to bezpieczne:
- wyłącz odpowiedni bezpiecznik,
- wyłącz główny wyłącznik prądu,
- odłącz urządzenie od gniazdka,
- przerwij zasilanie w inny bezpieczny sposób.
Nie dotykaj poszkodowanego gołą ręką, jeśli istnieje ryzyko, że nadal znajduje się pod napięciem.
Co zrobić, gdy nie można odłączyć prądu?
Jeżeli natychmiastowe odcięcie zasilania jest niemożliwe, nie podejmuj ryzykownych działań.
W przypadku urządzeń niskiego napięcia można, jeśli jest to bezpieczne, odsunąć źródło zagrożenia za pomocą suchego przedmiotu nieprzewodzącego prądu, np. odpowiedniego elementu z drewna.
Nie używaj przedmiotów mokrych, metalowych ani takich, które mogą przewodzić energię elektryczną.
Uwaga na instalacje wysokiego napięcia
Przy liniach energetycznych, uszkodzonych instalacjach czy przewodach znajdujących się na ziemi nie zbliżaj się do miejsca zdarzenia. W takich sytuacjach konieczne jest wezwanie odpowiednich służb i zachowanie bezpiecznej odległości.
Porażenie prądem – kiedy zadzwonić pod 112?
Po zabezpieczeniu miejsca zdarzenia jak najszybciej zadzwoń pod numer 112.
Warto przekazać operatorowi:
- dokładną lokalizację zdarzenia,
- informację, że doszło do porażenia prądem,
- stan poszkodowanego,
- informację, czy poszkodowany jest przytomny i czy oddycha,
- informacje o ewentualnych dodatkowych zagrożeniach.
Nawet jeśli osoba porażona czuje się dobrze, powinna zostać oceniona przez personel medyczny. Porażenie prądem może powodować poważne zaburzenia rytmu serca i inne obrażenia, których początkowo nie widać.
Pierwsza pomoc przy porażeniu prądem – sprawdź przytomność
Po odłączeniu źródła prądu można bezpiecznie podejść do poszkodowanego.
Sprawdź, czy reaguje na głos i delikatny bodziec.
Poszkodowany jest przytomny
Jeżeli osoba jest przytomna:
- uspokój ją,
- ogranicz jej ruchy,
- nie pozwalaj jej samodzielnie odchodzić, jeśli istnieje ryzyko pogorszenia stanu,
- obserwuj jej stan,
- oczekuj na przyjazd pomocy medycznej.
Nie zostawiaj poszkodowanego samego.
Poszkodowany jest nieprzytomny – sprawdź oddech
Jeśli poszkodowany nie reaguje, należy ocenić oddech przez maksymalnie 10 sekund.
Obserwuj ruchy klatki piersiowej, nasłuchuj oddechu i sprawdzaj, czy wyczuwasz prawidłowy przepływ powietrza.
Brak prawidłowego oddechu? Działaj natychmiast
Jeżeli osoba jest nieprzytomna i nie oddycha prawidłowo, należy rozpocząć resuscytację krążeniowo-oddechową.
Zadzwoń pod 112 lub poproś inną osobę o wezwanie pomocy i rozpocznij RKO.
RKO po porażeniu prądem – 30 uciśnięć i 2 oddechy
U osoby dorosłej standardowe RKO obejmuje:
30 uciśnięć klatki piersiowej → 2 oddechy ratownicze → kolejne 30 uciśnięć.
Kontynuuj resuscytację do momentu:
- przywrócenia prawidłowego oddechu,
- przejęcia działań przez służby ratunkowe,
- wyczerpania sił ratownika,
- wystąpienia zagrożenia dla ratownika.
Jeśli nie możesz lub nie chcesz wykonywać oddechów ratowniczych, prowadź same uciśnięcia klatki piersiowej.
AED po porażeniu prądem – czy można użyć defibrylatora?
Tak. Jeśli dostępny jest automatyczny defibrylator zewnętrzny AED, należy go jak najszybciej zastosować zgodnie z komunikatami urządzenia.
AED analizuje rytm serca i poinformuje, czy konieczne jest wykonanie wyładowania.
Nie przerywaj RKO dłużej, niż jest to konieczne do wykonania poleceń AED.
Oparzenia po porażeniu prądem – co zrobić?
Porażeniu prądem mogą towarzyszyć oparzenia, szczególnie w miejscu wejścia i wyjścia prądu.
Jeżeli jest to możliwe i bezpieczne:
- chłodź oparzone miejsce czystą, chłodną bieżącą wodą,
- zabezpiecz ranę jałowym opatrunkiem,
- nie przekłuwaj pęcherzy,
- nie nakładaj na oparzenie tłuszczu, kremów ani innych domowych preparatów.
Pamiętaj jednak, że oparzenie elektryczne może być poważniejsze, niż wygląda na pierwszy rzut oka.
Czego nie robić przy porażeniu prądem?
W sytuacji zagrożenia łatwo o błędną reakcję. Dlatego warto zapamiętać kilka podstawowych zasad.
Nie dotykaj poszkodowanego przed odłączeniem prądu
To najważniejsza zasada bezpieczeństwa. Ratownik, który dotknie osoby nadal znajdującej się pod napięciem, sam może zostać porażony.
Nie używaj metalowych przedmiotów
Metal może przewodzić prąd i zwiększyć zagrożenie dla ratownika.
Nie zbliżaj się do zerwanych przewodów
Szczególnie niebezpieczne są uszkodzone linie energetyczne i przewody znajdujące się na ziemi. W takiej sytuacji należy zachować bezpieczną odległość i wezwać odpowiednie służby.
Nie zostawiaj poszkodowanego bez obserwacji
Stan osoby porażonej może się zmienić. Do czasu przyjazdu pomocy należy monitorować jej przytomność i oddech.
Pierwsza pomoc przy porażeniu prądem – prosty schemat
W sytuacji stresowej najlepiej zapamiętać prostą kolejność:
ODŁĄCZ PRĄD → ZABEZPIECZ MIEJSCE → ZADZWOŃ POD 112 → SPRAWDŹ PRZYTOMNOŚĆ I ODDECH → ROZPOCZNIJ RKO, JEŚLI JEST POTRZEBNE → UŻYJ AED → CZEKAJ NA POMOC.
Najważniejsze jest jednak to, aby nie narażać własnego życia podczas ratowania drugiej osoby.
Porażenie prądem – liczą się sekundy, ale bezpieczeństwo jest najważniejsze
Porażenie prądem może doprowadzić do zatrzymania krążenia, zaburzeń rytmu serca, utraty przytomności i poważnych oparzeń. Dlatego pierwsza pomoc przy porażeniu prądem wymaga szybkiego działania, ale zawsze z zachowaniem zasad bezpieczeństwa.
Najpierw odłącz źródło prądu. Następnie oceń stan poszkodowanego i wezwij pomoc. Jeśli nie oddycha prawidłowo – rozpocznij RKO i zastosuj AED, jeśli jest dostępne.
Pamiętaj: dobry ratownik to bezpieczny ratownik.
Kiedy i jak mogę pomóc?
Najważniejsza w pierwszej pomocy przy porażeniu prądem jest Twoje własne bezpieczeństwo. Porażenie prądem elektrycznym to stan nagłego zagrożenia życia, który od ratownika KPP wymaga bezwzględnego zachowania zimnej krwi i żelaznej dyscypliny w przestrzeganiu zasad bezpieczeństwa. Każda sekunda ma znaczenie, jednak nadrzędną zasadą pozostaje reguła: dobry ratownik to bezpieczny ratownik. Przed dotknięciem zatem poszkodowanego bezwzględnie odetnij źródło prądu (wyłącz bezpiecznik lub wyjmij wtyczkę z gniazdka). Jeśli to niemożliwe, odużyj przedmiotu nieprzewodzącego prądu (np. drewnianego kija). Następnie zadzwoń pod numer alarmowy 112 i sprawdź stan poszkodowanego.
Jak pomóc osobie, która została porażona prądem?
Bezpieczeństwo i odcięcie prądu
- wyłącz prąd: znajdź bezpiecznik i wyłącz go, wyłącz główny wyłącznik prądu w budynku,mieszkaniu lub lokalu lub odłącz urządzenie z gniazdka.
- nie dotykaj: nie dotykaj gołą ręką poszkodoawnego, przez którego najprawdopodobniej nadal płynie prąd.
- użyj izolatora: jeśli przy poszkodowanym znajduje się źródło porażenia – np. kabel – odsuń kabel lub odciągnij poszkodowanego za pomocą suchego przedmiotu z drewna, plastiku lub gumy (materiały
Ocena stanu poszkodowanego i wezwanie pomocy
- zadzwoń na 112: zrób to jak najszybciej, nawet jeśli poszkodowany czuje się dobrze, ponieważ prąd może wywołać późniejsze zaburzenia akcji serca.
- sprawdź oddech: jeśli poszkodowany jest nieprzytomny, odchyl jego głowę delikatnie do tyłu i sprawdź, czy oddycha (przez 10 sekund), obserwuj, czy unosi się klatka, czy słychać oddech i czy czujesz wydychane powietrze
Dalsze postępowanie z poszkodowanym
- brak oddechu: rozpocznij resuscytację krążeniowo-oddechową (RKO) – wykonuj 30 uciśnięć klatki piersiowej i 2 wdechy ratownicze (osoba dorosła).
- osoba przytomna: ułóż ją w bezpiecznej pozycji na boku i obserwuj do przyjazdu pogotowia, zdecydowanie zabroń poszkodowanemu wykonywania gwałtownych ruchów, przemieszczania się
- oparzenia: przemywaj miejsca oparzone czystą, chłodną wodą i przykryj jałowym opatrunkiem.
- czekaj na przyjazd pomocy
Szybkie odcięcie źródła zasilania, błyskawiczny algorytm oceny przytomności i oddechu (ABC) oraz natychmiastowe wdrożenie resuscytacji krążeniowo-oddechowej (także przy użyciu defibrylatora AED) to filary, które decydują o przeżyciu poszkodowanego. Pamiętajmy, że prąd elektryczny to niewidzialny wróg, dlatego zawsze należy przy nim zachowywać niezbędne środki ostrożności.
Fot. Marta Suchańska AI
