Dym podczas pożaru może stanowić dla strażaków równie poważne zagrożenie jak płomienie. Dlatego ochrona dróg oddechowych jest jednym z podstawowych elementów bezpieczeństwa podczas działań. Strażacy korzystają m.in. z aparatów powietrznych, masek oraz odpowiednio dobranych środków ochrony układu oddechowego. Jak działa ten sprzęt i kiedy znajduje zastosowanie?
Ochrona strażaków zaczyna się od ochrony dróg oddechowych
Podczas pożaru w powietrzu mogą znajdować się dym, gazy pożarowe, sadza oraz inne niebezpieczne produkty spalania. Ich skład zależy m.in. od rodzaju palących się materiałów i warunków panujących w obiekcie.
Wysokie stężenie toksycznych substancji może pojawić się nawet wtedy, gdy płomienie nie są bezpośrednio widoczne. Z tego powodu strażacy wykonujący działania w zadymionych pomieszczeniach muszą korzystać z odpowiednich środków ochrony układu oddechowego.
Jednym z najważniejszych elementów wyposażenia są aparaty ochrony układu oddechowego (OUO), które umożliwiają prowadzenie działań w środowisku, w którym oddychanie powietrzem atmosferycznym może być niebezpieczne.
Aparat powietrzny i maska. Podstawowe wyposażenie strażaka
Podczas działań wewnątrz zadymionych budynków strażacy wykorzystują przede wszystkim aparaty powietrzne butlowe. System składa się m.in. z butli ze sprężonym powietrzem, automatu oddechowego, maski oraz elementów umożliwiających kontrolę parametrów aparatu.
Butla zawiera zapas sprężonego powietrza, które poprzez odpowiedni układ trafia do maski. Strażak nie oddycha więc powietrzem znajdującym się w płonącym lub zadymionym pomieszczeniu.
Maska pełnotwarzowa zapewnia jednocześnie ochronę oczu i twarzy. Automat oddechowy dostarcza powietrze w sposób dostosowany do potrzeb użytkownika, dzięki czemu możliwe jest prowadzenie działań w warunkach znacznego zadymienia.
Czas pracy aparatu zależy m.in. od pojemności i ciśnienia butli, a także od intensywności wysiłku strażaka.
Nie tylko butle. Kiedy stosuje się maski filtracyjne?
Nie każde działanie strażackie wymaga użycia aparatu powietrznego. W zależności od rodzaju zagrożenia i warunków pracy mogą być wykorzystywane również maski filtracyjne oraz inne środki ochrony układu oddechowego. Ich działanie polega na oczyszczaniu wdychanego powietrza za pomocą odpowiednich filtrów. Takie rozwiązania mogą chronić przed określonymi cząstkami lub substancjami, ale ich możliwości są ograniczone.
Maska filtracyjna nie zastępuje aparatu powietrznego podczas działań w środowisku, w którym występuje niedobór tlenu albo nieznane lub bardzo wysokie stężenie substancji niebezpiecznych.
Dlatego dobór ochrony zawsze musi uwzględniać charakter zagrożenia. W przypadku pożaru zamkniętego pomieszczenia, silnego zadymienia czy podejrzenia obecności toksycznych produktów spalania zastosowanie odpowiedniego aparatu oddechowego ma kluczowe znaczenie.
Jak strażacy kontrolują zapas powietrza?
Sam aparat to nie wszystko. Strażak musi przez cały czas wiedzieć, ile powietrza pozostało w butli. Nowoczesne aparaty są wyposażone w systemy monitorowania parametrów pracy. W zależności od zastosowanego rozwiązania strażak może kontrolować ciśnienie powietrza oraz otrzymywać sygnały ostrzegawcze przy niskim zapasie.
Podczas działań istotne znaczenie ma również organizacja pracy roty. Strażacy wchodzący do strefy zagrożenia muszą pozostawać w kontakcie i kontrolować wzajemne bezpieczeństwo.
Ochrona dróg oddechowych jest więc częścią większego systemu bezpieczeństwa obejmującego również łączność, kontrolę czasu pracy, rozpoznanie oraz możliwość szybkiego wycofania się ze strefy zagrożenia.
Ochrona strażaków przed dymem to podstawa działań
Dym pożarowy może zawierać wiele niebezpiecznych substancji, a jego skład jest trudny do określenia bez odpowiednich pomiarów. Dlatego podczas działań ratowniczo-gaśniczych strażacy muszą traktować zadymione środowisko jako potencjalnie niebezpieczne.
Ochrona strażaków obejmuje nie tylko hełm, ubranie specjalne czy rękawice, ale również skuteczną ochronę układu oddechowego. Aparaty powietrzne, maski pełnotwarzowe, automaty oddechowe i odpowiednio dobrane filtry pozwalają ograniczyć narażenie ratowników na działanie produktów spalania.
Ostateczny wybór sprzętu zależy od rodzaju prowadzonej akcji i rozpoznanego zagrożenia. W najtrudniejszych warunkach podstawowym rozwiązaniem pozostaje izolacyjny aparat ochrony dróg oddechowych, zapewniający strażakowi własny zapas powietrza.
