Miliony złotych przeznaczone na zakupy dla strażaków, a wraz z nimi błędy w przetargach i problemy z przestrzeganiem procedur. Najwyższa Izba Kontroli przyjrzała się wydatkom Państwowej Straży Pożarnej w województwie kujawsko-pomorskim. Wyniki kontroli pokazują, że PSP i milionowe wydatki to ogromna skala nieprawidłowości. Część publicznych pieniędzy wydano niegospodarnie.
NIK skontrolowała wydatki PSP za blisko 113 mln zł
Kontrola objęła zakupy realizowane przez jednostki PSP w województwie kujawsko-pomorskim od stycznia 2019 roku do końca września 2025 roku. W tym czasie na analizowane zamówienia przeznaczono łącznie blisko 113 mln zł netto. Inspektorzy sprawdzili 33 postępowania prowadzone na podstawie ustawy Prawo zamówień publicznych oraz 81 zakupów realizowanych według wewnętrznych procedur jednostek.
Nieprawidłowości stwierdzono w aż 32 z 33 skontrolowanych postępowań ustawowych. Problemy pojawiły się również przy 58 z 81 pozostałych zakupów. Jak wynika z ustaleń NIK, nieprawidłowości występowały we wszystkich kontrolowanych komendach.
Błędy w przetargach PSP i naruszenia zasad gopsodarności
Ustalenia kontroli dotyczyły zarówno uchybień formalnych, jak i poważniejszych problemów związanych z prowadzeniem postępowań zakupowych. NIK wskazała na przypadki naruszania zasad uczciwej konkurencji, równego traktowania wykonawców, przejrzystości i proporcjonalności.
Część jednostek nie przestrzegała również własnych zasad dotyczących zakupów o wartości poniżej ustawowego progu. Oznacza to, że problem nie ograniczał się wyłącznie do skomplikowanych przetargów, lecz obejmował także mniejsze wydatki.
Kontrola wykazała ponadto, że 91,7 tys. zł wydano niegospodarnie. Nie oznacza to jednak, że cała kwota blisko 113 mln zł została zmarnowana. Ustalenia NIK wskazują na nieprawidłowości w sposobie dokonywania zakupów oraz konkretne przypadki niegospodarnego wydatkowania środków.
PSP i milionowe wydatki – kupowano sprzęt, a potrzeby strażaków nadal nie były w pełni zaspokojone
Jednym z problemów wskazanych przez kontrolerów było niedopasowanie części zakupów do aktualnych potrzeb jednostek. Jednocześnie w strażackich zasobach brakowało niektórych rodzajów wyposażenia. NIK zwróciła uwagę między innymi na niedobory przenośnych pomp do wody zanieczyszczonej, quadów i transporterów. Ustalenia te rodzą pytania o sposób planowania zakupów oraz o to, czy dostępne środki były kierowane tam, gdzie były najbardziej potrzebne.
W przypadku służb ratowniczych właściwe określenie potrzeb sprzętowych ma szczególne znaczenie. Zakupy powinny odpowiadać realnym zadaniom jednostek i wzmacniać ich gotowość do reagowania.
Dlaczego dochodziło do nieprawidłowości wwydawaniu publicznych pieniędzy?
Według NIK na problemy wpływały między innymi niewystarczające przygotowanie pracowników do prowadzenia zamówień publicznych, nadmierne obciążenie obowiązkami oraz słabości w nadzorze nad procesem zakupowym.To ważne ustalenia, ponieważ prawidłowe wydawanie publicznych pieniędzy wymaga nie tylko przestrzegania przepisów, lecz także sprawnej organizacji pracy i skutecznej kontroli wewnętrznej.
W praktyce nawet potrzebny zakup może budzić zastrzeżenia, jeśli postępowanie przeprowadzono niezgodnie z obowiązującymi zasadami. Takie błędy mogą utrudniać ocenę, czy pieniądze wydano w sposób przejrzysty i gospodarny.
NIK wskazuje, co należy poprawić
Po kontroli Izba zaleciła między innymi szkolenia oraz stałe podnoszenie kwalifikacji osób odpowiedzialnych za zamówienia publiczne. Wskazała również na potrzebę uwzględniania tej tematyki w systematycznych kontrolach jednostek.
Sprawa pokazuje, że przy wydatkach liczonych w dziesiątkach milionów złotych znaczenie ma nie tylko sam zakup sprzętu, ale również sposób, w jaki zapadają decyzje i wybierani są wykonawcy.
Kontrola dotyczyła jednostek PSP w województwie kujawsko-pomorskim, dlatego jej wyników nie należy automatycznie odnosić do wszystkich komend w kraju. Ustalenia NIK wskazują jednak na konkretne problemy z procedurami, nadzorem i gospodarowaniem publicznymi środkami, które wymagają działań naprawczych.
Fot. Państwowa Straż Pożarna
